Διανομή κερδών 2024 και προκαταβολή φόρου. Πότε συμφέρει και τι πρέπει να γνωρίζουν οι επιχειρήσεις.

Η διανομή κερδών είναι κάτι παραπάνω από μια τυπική απόφαση

Η διανομή των εταιρικών κερδών αποτελεί ένα κρίσιμο ζήτημα για τη φορολογική και χρηματοοικονομική στρατηγική κάθε επιχείρησης. Η απόφαση περί διανομής επηρεάζει όχι μόνο τη φορολογική επιβάρυνση αλλά και την ταμειακή ρευστότητα, ειδικά υπό το πρίσμα της προκαταβολής φόρου για το επόμενο φορολογικό έτος. Καθώς η περίοδος λήψης αποφάσεων για τη χρήση 2023 πλησιάζει στο τέλος της, αναδεικνύεται η ανάγκη για ενημερωμένη και συνετή επιλογή.

Πότε η διανομή γίνεται ακριβή υπόθεση

Σύμφωνα με τον Ν.4172/2013, άρθρο 47, η διανομή κερδών υποβάλλεται σε παρακράτηση φόρου 5% (μερισματικός φόρος) για φυσικά πρόσωπα. Η απόφαση διανομής μπορεί να ληφθεί οποτεδήποτε εντός της χρήσης που ακολουθεί την κερδοφόρα χρήση (δηλαδή εντός του 2024 για τα κέρδη του 2023). 

Ωστόσο, μια παράμετρος που συχνά παραβλέπεται είναι η σύνδεση της διανομής με τον υπολογισμό της προκαταβολής φόρου. Αν μια επιχείρηση διανείμει τα κέρδη της το 2024 και υποβάλλει τη δήλωση εισοδήματος ακολούθως, τότε ο φόρος που καταβάλλεται επιβαρύνεται με προκαταβολή φόρου 100% (άρθρο 71, Ν.4172/2013). Αυτό δημιουργεί αυξημένη ταμειακή πίεση.

Αντίθετα, εάν η διανομή δεν γίνει ή αν η απόφαση ληφθεί μεταγενέστερα (π.χ. εντός 2025), ο υπολογισμός του φόρου περιορίζεται στον εταιρικό φόρο 22%, χωρίς επιπλέον βαρύτητα εκείνη τη στιγμή. Ο μέτοχος φορολογείται μόνο κατά τη λήψη του μερίσματος.

Ένα συνηθισμένο σφάλμα είναι η λήψη απόφασης διανομής εντός του 2024, αλλά η μη καταβολή των μερισμάτων. Στην περίπτωση αυτή, η φορολογική υποχρέωση θεωρείται γεννημένη, ανεξαρτήτως πληρωμής, σύμφωνα με τις διατάξεις του ΚΦΑΣ και την πάγια νομολογία του ΣτΕ. Συνεπώς, η ορθή αποτύπωση στο ημερολόγιο και η εντός προθεσμίας πληρωμή του φόρου μερισμάτων (μέχρι το τέλος του δεύτερου μήνα από την απόφαση) είναι κρίσιμες.

Ειδικές περιπτώσεις: ΙΚΕ και προσωπικές εταιρείες

Στις Ιδιωτικές Κεφαλαιουχικές Εταιρείες (ΙΚΕ), η διανομή μπορεί να αφορά όχι μόνο εταιρικά κέρδη αλλά και κεφαλαιοποιηθέντα αποθεματικά. Στην πράξη, αυτό επιτρέπει ευελιξία στη φορολογική πολιτική, εφόσον υφίσταται η σχετική καταγραφή και λήψη απόφασης της συνέλευσης. Η διανομή σε ΙΚΕ ακολουθεί την ίδια παρακράτηση 5%. 

Για τις Ο.Ε. και Ε.Ε. που τηρούν απλογραφικά βιβλία, τα κέρδη φορολογούνται απευθείας στο επίπεδο των φυσικών προσώπων, και η «διανομή» έχει εν πολλοίς λογιστικό χαρακτήρα. Ωστόσο, η ενδοεταιρική συμφωνία μεταξύ των εταίρων για μεταφορά ή απόδοση ποσών είναι κρίσιμη για την αποφυγή προστριβών.

Παράδειγμα

Μια Α.Ε. με καθαρά κέρδη 100.000€ για τη χρήση 2023 αποφασίζει τον Ιούνιο του 2024 να διανείμει 60.000€ στους μετόχους. Θα παρακρατήσει 5% μερισματικό φόρο (3.000€), ενώ η φορολογική της δήλωση θα υπολογίσει εταιρικό φόρο 22.000€ (22%) και προκαταβολή φόρου 22.000€ για τη χρήση 2024. Η συνολική φορολογική επιβάρυνση με άμεσο ταμειακό αντίκτυπο αγγίζει τα 47.000€.

^{Σημ.: Στο σενάριο 3, η προκαταβολή φόρου καταβάλλεται κατά τη χρήση 2025, μετά τη διανομή, χωρίς να συνδέεται με τα κέρδη 2023.}

Πότε συμφέρει πραγματικά η διανομή;

Η διανομή κερδών δεν είναι απλώς λογιστική διαδικασία, αλλά στρατηγική επιλογή. Οι επιχειρήσεις οφείλουν να σταθμίσουν τη σχέση μεταξύ επιθυμίας απόδοσης προς τους μετόχους και της ταμειακής τους θέσης. Η εκ των προτέρων συνεννόηση με τον φοροτεχνικό, η σαφής τεκμηρίωση των αποφάσεων και η ορθή συμμόρφωση με τις προθεσμίες του Ν.4172/2013 συνιστούν προϋπόθεση για την αποφυγή φορολογικών επιβαρύνσεων και κυρώσεων.

Η διανομή συμφέρει όταν:

• υπάρχει ισχυρή ρευστότητα,
• δεν υπάρχουν σημαντικές επενδυτικές ανάγκες,
• και όταν η συνολική φορολογική επιβάρυνση έχει προβλεφθεί και κατανεμηθεί ορθά.

Σε κάθε περίπτωση, η καθοδήγηση με βάση τις ειδικές συνθήκες της επιχείρησης αποτελεί μονόδρομο. Οι λύσεις δεν είναι ποτέ ενιαίες – είναι πάντα στοχευμένες.

κείμενο: Πέτρος Νταΐδης – φοροτεχνικός σύμβουλος επιχειρήσεων