Κόκκινα Δάνεια: Τι Είναι Και Πώς Ρυθμίζονται

Τα κόκκινα δάνεια παραμένουν ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα για νοικοκυριά, ελεύθερους επαγγελματίες και επιχειρήσεις. Η καθυστέρηση μιας δόσης δεν σημαίνει ότι το δάνειο «χάθηκε». Αυτό, όμως, δεν σημαίνει ότι το πρόβλημα μπορεί να μείνει χωρίς αντιμετώπιση. Όσο περνά ο χρόνος, μπορεί να αυξάνονται οι τόκοι και οι επιβαρύνσεις, ενώ ενδέχεται να ενεργοποιηθούν διαδικασίες καταγγελίας, κατασχέσεων ή πλειστηριασμού.

Τι είναι, λοιπόν, τα κόκκινα δάνεια, τι προβλέπεται για όσα έχουν μεταβιβαστεί σε funds και ποιες λύσεις ρύθμισης υπάρχουν σήμερα;

Τι είναι τα κόκκινα δάνεια;

Ο όρος «κόκκινα δάνεια» χρησιμοποιείται συνήθως για τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια ή ανοίγματα. Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, ένα δάνειο θεωρείται μη εξυπηρετούμενο όταν υπάρχουν ενδείξεις ότι ο δανειολήπτης δεν θα μπορέσει να το αποπληρώσει ή όταν έχουν περάσει περισσότερες από 90 ημέρες χωρίς να καταβληθούν οι συμφωνημένες δόσεις.

Στην πράξη, στην κατηγορία αυτή μπορεί να βρεθούν:

• στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια,
• επιχειρηματικά και επαγγελματικά δάνεια,
• πιστωτικές κάρτες και άλλες συμβάσεις πίστωσης,
• παλιά κόκκινα δάνεια που έχουν καταγγελθεί ή μεταβιβαστεί,
• δάνεια αγροτών και δάνεια με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Η ακριβής κατάσταση κάθε οφειλής εξαρτάται από τη σύμβαση, τις πληρωμές που έχουν πραγματοποιηθεί, τις τυχόν ρυθμίσεις, τις εξασφαλίσεις και τις ενέργειες του πιστωτή.

Funds και servicers: Ποιος έχει το δάνειο και ποιος το διαχειρίζεται;

Πολλά κόκκινα δάνεια έχουν μεταβιβαστεί από τις τράπεζες σε επενδυτικά κεφάλαια, τα λεγόμενα funds. Το fund αποκτά την απαίτηση, ενώ η επικοινωνία με τον οφειλέτη, η παρακολούθηση της οφειλής και η διαπραγμάτευση μιας πιθανής ρύθμισης πραγματοποιούνται συνήθως από εταιρεία διαχείρισης απαιτήσεων, δηλαδή από servicer.

Η μεταβίβαση δεν σημαίνει ότι η οφειλή διαγράφεται ή ότι παύει να είναι απαιτητή. Τα δάνεια που πέρασαν εκτός τραπεζικού συστήματος παραμένουν μέρος του ιδιωτικού χρέους. Η Τράπεζα της Ελλάδος εποπτεύει τις αδειοδοτημένες εταιρείες διαχείρισης και δημοσιεύει στοιχεία για τα δάνεια που διαχειρίζονται.

Για τον οφειλέτη έχει σημασία να γνωρίζει:

• ποιος είναι σήμερα ο δικαιούχος της απαίτησης,
• ποιος servicer τη διαχειρίζεται,
• ποιο είναι το αναλυτικό υπόλοιπο της οφειλής,
• αν υπάρχουν υποθήκες, προσημειώσεις ή εγγυητές,
• αν έχει προηγηθεί καταγγελία, διαταγή πληρωμής ή άλλη δικαστική ενέργεια.

Χαρίζονται τα κόκκινα δάνεια;

Όχι, τα κόκκινα δάνεια δεν χαρίζονται αυτόματα. Η αγορά ενός δανείου από fund σε χαμηλότερη τιμή δεν δημιουργεί από μόνη της δικαίωμα του δανειολήπτη να το εξοφλήσει στην ίδια τιμή.

Μπορεί, ωστόσο, να προβλεφθεί μερική διαγραφή της οφειλής στο πλαίσιο μιας βιώσιμης ρύθμισης. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από την οικονομική δυνατότητα του οφειλέτη, την αξία της περιουσίας και των εξασφαλίσεων, το διαθέσιμο εισόδημα, τη στάση των πιστωτών και το εργαλείο που θα χρησιμοποιηθεί.

Στον Εξωδικαστικό Μηχανισμό προβλέπεται δυνατότητα μερικής διαγραφής κεφαλαίου, τόκων, προστίμων και προσαυξήσεων, εφόσον τεκμηριώνεται πραγματική οικονομική αδυναμία. Δεν πρόκειται, επομένως, για «δώρο», αλλά για λύση που πρέπει να αποδεικνύεται ότι είναι βιώσιμη και οικονομικά δικαιολογημένη.

Πώς γίνεται η ρύθμιση κόκκινων δανείων;

Πολλοί αναζητούν μια νέα πλατφόρμα για κόκκινα δάνεια. Στην πράξη, όμως, δεν υπάρχει μία ενιαία πλατφόρμα που διαγράφει αυτόματα κάθε οφειλή.

Οι βασικότερες επιλογές είναι οι εξής:

1. Απευθείας διαπραγμάτευση με τράπεζα ή servicer

Μια διμερής συμφωνία μπορεί να περιλαμβάνει επιμήκυνση της διάρκειας, χαμηλότερη δόση, περίοδο χάριτος, μείωση επιτοκίου, διαχωρισμό οφειλής ή οριστική διευθέτηση με εφάπαξ καταβολή.

Πριν γίνει αποδεκτή μια πρόταση, χρειάζεται έλεγχος όχι μόνο της νέας δόσης αλλά και του συνολικού ποσού που θα καταβληθεί, της διάρκειας, του επιτοκίου και των συνεπειών σε περίπτωση νέας καθυστέρησης.

2. Κώδικας Δεοντολογίας τραπεζών

Μέσω της Διαδικασίας Επίλυσης Καθυστερήσεων, ο δανειολήπτης ή ο εγγυητής μπορεί να υποβάλει ηλεκτρονική αίτηση και τα οικονομικά του στοιχεία, ώστε να εξεταστεί κατάλληλη λύση ρύθμισης ή οριστικού διακανονισμού.

Η αίτηση πραγματοποιείται μέσω της ψηφιακής υπηρεσίας του Κώδικα Δεοντολογίας.

3. Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών

Ο Εξωδικαστικός Μηχανισμός Ρύθμισης Οφειλών επιτρέπει τη συνολική αντιμετώπιση οφειλών προς το Δημόσιο, τους ασφαλιστικούς φορείς, τις τράπεζες και τους servicers. Με το άρθρο 13 του ν. 5313/2026 (ΦΕΚ Α΄ 102/25.06.2026), το όριο οφειλών για την υπαγωγή στον μηχανισμό μειώθηκε από τις 10.000 στις 5.000 ευρώ. Πλέον, δυνατότητα υποβολής αίτησης έχουν φυσικά και νομικά πρόσωπα με συνολικές οφειλές άνω των 5.000 ευρώ, εφόσον πληρούν τις λοιπές προϋποθέσεις του ισχύοντος πλαισίου.

Η πρόταση παράγεται μέσα από την ηλεκτρονική πλατφόρμα, με βάση τα οικονομικά και περιουσιακά δεδομένα του οφειλέτη, των συνοφειλετών και των εγγυητών. Μπορεί να προβλέπει έως 240 δόσεις προς το Δημόσιο και τους ασφαλιστικούς φορείς και, ανάλογα με το είδος του οφειλέτη και της εξασφάλισης, έως 420 δόσεις προς χρηματοπιστωτικούς φορείς.

Για τις επιχειρήσεις, η σωστή προετοιμασία είναι καθοριστική. Η ομάδα μας παρέχει ολοκληρωμένη υποστήριξη για τον Εξωδικαστικό Μηχανισμό Ρύθμισης Οφειλών για νομικά πρόσωπα, από τον αρχικό έλεγχο έως την αξιολόγηση της προτεινόμενης ρύθμισης.

Κόκκινα δάνεια και πρώτη κατοικία

Η πρώτη κατοικία δεν προστατεύεται αυτόματα μόνο και μόνο επειδή αποτελεί την κύρια κατοικία του οφειλέτη. Η προστασία συνδέεται με συγκεκριμένες διαδικασίες, προϋποθέσεις και ιδιότητες, όπως η αναγνώριση ενός προσώπου ως ευάλωτου οφειλέτη ή η ύπαρξη ενεργής δικαστικής ρύθμισης.

Ειδικά στον εξωδικαστικό μηχανισμό, για τους ευάλωτους οφειλέτες η πρόταση αναδιάρθρωσης γίνεται υποχρεωτικά αποδεκτή από τράπεζες και Δημόσιο, εφόσον έχει εκδοθεί η προβλεπόμενη βεβαίωση, με δικαίωμα δικαστικής αμφισβήτησης από τον πιστωτή στις περιπτώσεις που ορίζει ο νόμος.

Εφόσον επιτευχθεί και τηρείται η ρύθμιση, αναστέλλονται τα μέτρα αναγκαστικής εκτέλεσης για τις οφειλές που έχουν ενταχθεί σε αυτή.

Η ύπαρξη προγραμματισμένου πλειστηριασμού απαιτεί άμεση και εξατομικευμένη αξιολόγηση. Η υποβολή μιας αίτησης δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αυτόματη εγγύηση ότι κάθε διαδικασία θα σταματήσει.

Τελευταία νέα για τα κόκκινα δάνεια του νόμου Κατσέλη

Μία από τις σημαντικότερες πρόσφατες εξελίξεις αφορά τις ενεργές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010, γνωστού ως νόμου Κατσέλη.

Με την απόφαση 6/2026 της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου και το άρθρο 126 του ν. 5313/2026 αποσαφηνίστηκε ότι ο τόκος στις συγκεκριμένες δικαστικές ρυθμίσεις υπολογίζεται επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί ολόκληρου του ρυθμισμένου κεφαλαίου.

Παράλληλα, για ενεργές ρυθμίσεις αναγνωρίζονται, υπό προϋποθέσεις, ποσά που είχαν καταβληθεί επιπλέον λόγω διαφορετικού τρόπου υπολογισμού των τόκων, ώστε να μειώνεται το υπόλοιπο της οφειλής ή ο αριθμός των δόσεων.

Οι αλλαγές αυτές αφορούν υφιστάμενες ενεργές ρυθμίσεις και δεν σημαίνουν ότι ανοίγει ξανά ο νόμος Κατσέλη για νέες αιτήσεις. Περισσότερες λεπτομέρειες περιλαμβάνονται στην επίσημη ανακοίνωση του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Τι ισχύει για παλιά κόκκινα δάνεια, δάνεια αγροτών και δάνεια με εγγύηση του Δημοσίου;

Η παλαιότητα ενός δανείου δεν συνεπάγεται αυτόματη διαγραφή. Στα παλιά κόκκινα δάνεια χρειάζεται έλεγχος της σύμβασης, της πορείας της απαίτησης, των προηγούμενων ρυθμίσεων και των ενεργειών που έχουν πραγματοποιηθεί.Το ίδιο ισχύει και για τα κόκκινα δάνεια αγροτών. Δεν υπάρχει μία οριζόντια λύση για κάθε αγροτική οφειλή, καθώς πρέπει να εξεταστεί αν το δάνειο είναι επαγγελματικό, ποιος το διαχειρίζεται, ποιες εξασφαλίσεις το συνοδεύουν και αν υπάρχει εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Τα δάνεια με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου μπορούν να περιληφθούν στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Η εγγύηση δεν σημαίνει ότι ο πρωτοφειλέτης απαλλάσσεται αυτομάτως. Η ειδική διαδικασία και οι συνέπειές της αναλύονται στην ενημέρωση της Γενικής Γραμματείας για τα δάνεια με εγγύηση του Ελληνικού Δημοσίου.

Τι πρέπει να γίνει πριν από οποιαδήποτε αίτηση;

Πριν επιλεγεί ο κατάλληλος τρόπος ρύθμισης, είναι απαραίτητο να αποτυπωθεί η πραγματική εικόνα:

1. Το αναλυτικό υπόλοιπο κάθε οφειλής και τα στοιχεία του πιστωτή ή του servicer.
2. Το εισόδημα, οι λειτουργικές ανάγκες και η πραγματική δυνατότητα μηνιαίας καταβολής.
3. Η ακίνητη και κινητή περιουσία, οι εξασφαλίσεις, οι συνοφειλέτες και οι εγγυητές.
4. Οι εκκρεμείς δικαστικές ή εκτελεστικές ενέργειες.
5. Η συνολική επιβάρυνση κάθε διαθέσιμης λύσης.

Για μια επιχείρηση, η ρύθμιση δεν πρέπει απλώς να μειώνει προσωρινά τη δόση. Πρέπει να εντάσσεται σε ένα ρεαλιστικό σχέδιο ρευστότητας και βιωσιμότητας.

Όπου απαιτείται συνολικότερη αναδιάρθρωση, η διάσωση και εξυγίανση της επιχείρησης πρέπει να εξετάζεται παράλληλα με τη ρύθμιση των δανείων.

Αν η επιχείρησή σας καλείται να διαχειριστεί κόκκινα δάνεια ή οφειλές προς περισσότερους πιστωτές, επικοινωνήστε μαζί μας για να αξιολογήσουμε τα δεδομένα και τις διαθέσιμες επιλογές ρύθμισης.