13ωρο: Τι Ισχύει, Πότε Εφαρμόζεται & Υποχρεώσεις Εργοδότη

Μια παραγγελία που πρέπει να παραδοθεί άμεσα, μια απαιτητική ημέρα ή ένας απρόβλεπτος φόρτος εργασίας μπορεί να δημιουργήσει ανάγκη για περισσότερες ώρες απασχόλησης. Μπορεί, όμως, ένας εργαζόμενος να παραμείνει στην ίδια επιχείρηση για 13 ώρες; Και ποιες υποχρεώσεις αναλαμβάνει ο εργοδότης;

Το 13ωρο επιτρέπεται υπό προϋποθέσεις, χωρίς να αντικαθιστά το κανονικό ωράριο. Η εφαρμογή του συνδέεται με υπερεργασία, νόμιμη υπερωρία, πρόσθετη αμοιβή και συγκεκριμένους κανόνες ανάπαυσης. Για μια επιχείρηση, επομένως, δεν αρκεί να συμφωνήσει ο εργαζόμενος να μείνει περισσότερο. Χρειάζεται να ελεγχθεί αν το συγκεκριμένο πρόγραμμα μπορεί να εφαρμοστεί νόμιμα.

Ψηφίστηκε το 13ωρο; Τι άλλαξε με τον νόμο

Το εργασιακό νομοσχέδιο ψηφίστηκε στις 16 Οκτωβρίου 2025 και δημοσιεύθηκε ως ν. 5239/2025 στο ΦΕΚ Α΄178/17.10.2025. Συνεπώς, η σχετική ρύθμιση αποτελεί πλέον νομοθεσία και όχι πρόταση που αναμένεται να εγκριθεί. Η νομοθετική πορεία του είναι διαθέσιμη στη Βουλή των Ελλήνων.

Η βασική αλλαγή ήταν η αύξηση του ημερήσιου ορίου νόμιμης υπερωρίας από τρεις σε τέσσερις ώρες. Έτσι, στο πενθήμερο, η συνολική ημερήσια απασχόληση μπορεί να φτάσει έως τις 13 ώρες στον ίδιο εργοδότη.

Η δυνατότητα αυτή δεν μετατρέπει αυτόματα τις συμβάσεις σε 13ωρες. Το κανονικό ωράριο πλήρους απασχόλησης παραμένει 40 ώρες την εβδομάδα, δηλαδή οκτώ ώρες ημερησίως στο πενθήμερο.

Πώς προκύπτουν οι 13 ώρες εργασίας

Στη συνήθη περίπτωση εργαζομένου με πενθήμερη, οκτάωρη απασχόληση, το 13ωρο διαμορφώνεται ως εξής:

Χρόνος απασχόλησης	Κατηγορία	Αμοιβή
Πρώτες 8 ώρες	Κανονικό ωράριο	Κανονικές αποδοχές
9η ώρα*	Υπερεργασία	Ωρομίσθιο με προσαύξηση 20%
10η έως 13η ώρα	Νόμιμη υπερωρία	Ωρομίσθιο με προσαύξηση 40%

Για τον χαρακτηρισμό της υπερεργασίας εξετάζεται και η υπέρβαση των 40 ωρών εβδομαδιαίως.

Επομένως, δεν αμείβονται όλες οι πρόσθετες ώρες με τον ίδιο τρόπο. Ούτε η προσαύξηση 40% αφορά ολόκληρη την ημέρα. Ο υπολογισμός πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ημερήσιο και εβδομαδιαίο πρόγραμμα, καθώς και τυχόν ευνοϊκότερους συμβατικούς όρους.

Η έγκαιρη ενημέρωση του τμήματος που χειρίζεται τη διαχείριση και έκδοση μισθοδοσίας βοηθά την επιχείρηση να υπολογίσει σωστά το κόστος πριν προχωρήσει σε επιπλέον απασχόληση.

Πότε μπορεί να εφαρμοστεί η 13ωρη εργασία

Η 13ωρη εργασία μπορεί να εξεταστεί όταν προκύπτει ανάγκη για αυξημένη απασχόληση, όπως σε μια περίοδο έντονου φόρτου. Δεν αποτελεί, όμως, ελεύθερη επιλογή για οποιοδήποτε πρόγραμμα προσωπικού.

Πριν οριστεί η βάρδια, χρειάζεται να ελεγχθούν η συναίνεση του εργαζομένου, οι υπερωρίες που έχει ήδη πραγματοποιήσει και τα περιθώρια ανάπαυσης. Ένα πρόγραμμα που φαίνεται εφικτό από πλευράς λειτουργίας μπορεί να μην είναι επιτρεπτό για τον συγκεκριμένο εργαζόμενο.

Όπως διευκρινίζει το Υπουργείο Εργασίας για τον ν. 5239/2025, η επέκταση της δυνατότητας απασχόλησης έως 13 ώρες στον ίδιο εργοδότη συνοδεύεται από υποχρέωση τήρησης όλων των ορίων εργασίας και ανάπαυσης.

Μπορεί ο εργαζόμενος να αρνηθεί;

Ο εργαζόμενος έχει δικαίωμα να αρνηθεί την υπερωριακή απασχόληση. Η άρνησή του δεν αποτελεί λόγο απόλυσης και δεν επιτρέπεται να οδηγήσει σε βλαπτική μεταβολή ή δυσμενή διάκριση εις βάρος του.

Αυτό σημαίνει ότι η συναίνεση πρέπει να είναι πραγματική. Πίεση, απειλές ή δυσμενής μεταχείριση επειδή κάποιος δεν δέχθηκε την επιπλέον εργασία δεν συμβαδίζουν με το πλαίσιο προστασίας.

Η Επιθεώρηση Εργασίας αναφέρει ρητά το δικαίωμα άρνησης και τις σχετικές εγγυήσεις. Για την επιχείρηση, η σαφής συνεννόηση πριν από τη βάρδια και η τεκμηρίωσή της αποτελούν χρήσιμη πρακτική οργάνωσης.

Πόσες ημέρες τον χρόνο επιτρέπεται το 13ωρο;

Το γενικό ετήσιο όριο νόμιμης υπερωρίας είναι 150 ώρες ανά εργαζόμενο, με ημερήσιο όριο τέσσερις ώρες.

Από εδώ προκύπτει η γνωστή αναφορά στις «37 ημέρες»: 37 ημέρες με τέσσερις ώρες υπερωρίας καταναλώνουν 148 ώρες από το ετήσιο όριο. Πρόκειται για αριθμητικό υπολογισμό και όχι για ξεχωριστό δικαίωμα 37 πλήρων 13ωρων ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες υπερωρίες.

Αν ο εργαζόμενος έχει ήδη πραγματοποιήσει υπερωρίες μέσα στο έτος, το διαθέσιμο υπόλοιπο μειώνεται. Παράλληλα, πρέπει πάντοτε να τηρούνται οι υπόλοιποι περιορισμοί. Η σχετική διευκρίνιση του Υπουργείου Εργασίας παρουσιάζει την αυξημένη απασχόληση ως δυνατότητα κατ’ εξαίρεση.

Ανάπαυση, διάλειμμα και εβδομαδιαίο όριο

Η συναίνεση και η πληρωμή δεν αρκούν για να νομιμοποιήσουν ένα εξαντλητικό πρόγραμμα. Χρειάζεται επίσης να προστατεύεται ο χρόνος ανάπαυσης.

Ο εργοδότης πρέπει να ελέγχει:

• Την ελάχιστη ημερήσια ανάπαυση των 11 συνεχόμενων ωρών.
• Την προβλεπόμενη εβδομαδιαία ανάπαυση.
• Τον μέσο εβδομαδιαίο χρόνο εργασίας, ο οποίος δεν μπορεί να υπερβαίνει τις 48 ώρες μαζί με τις υπερωρίες, κατά τη γενική περίοδο αναφοράς έως τεσσάρων μηνών.
• Το διάλειμμα και τον τρόπο με τον οποίο υπολογίζεται στο συγκεκριμένο ωράριο.

Το διάλειμμα χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή. Όταν βρίσκεται εκτός χρόνου εργασίας, αυξάνει τη συνολική διάρκεια παρουσίας. Συνεπώς, 13 ώρες πραγματικής εργασίας μαζί με πρόσθετο διάλειμμα δεν χωρούν αυτόματα σε ένα 24ωρο που πρέπει να περιλαμβάνει και 11 ώρες ανάπαυσης. Οι σχετικοί κανόνες παρουσιάζονται αναλυτικά στα χρονικά όρια εργασίας του Υπουργείου.

Τι πρέπει να δηλώνει ο εργοδότης στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ

Η δήλωση της υπερωρίας εξαρτάται από το σύστημα που εφαρμόζει η επιχείρηση:

Προδηλωτικό σύστημα: Η υπερωρία καταχωρίζεται στο ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ πριν ξεκινήσει. Αυτό αφορά τις επιχειρήσεις εκτός Ψηφιακής Κάρτας και όσες έχουν ενταχθεί αλλά χρησιμοποιούν προδήλωση.

Απολογιστικό σύστημα: Οι επιχειρήσεις με Ψηφιακή Κάρτα που έχουν επιλέξει νόμιμα τη συγκεκριμένη δυνατότητα καταχωρίζουν τις υπερωρίες απολογιστικά, έως τη λήξη του επόμενου ημερολογιακού μήνα.

Η καταγραφή εισόδου και εξόδου στην κάρτα δεν υποκαθιστά τις απαιτούμενες δηλώσεις. Η επιχείρηση χρειάζεται διαδικασία που συνδέει το πραγματικό ωράριο, το ΕΡΓΑΝΗ ΙΙ και τη μισθοδοσία.

Παράδειγμα υπολογισμού αμοιβής

Ας υποθέσουμε ότι εργαζόμενος στο πενθήμερο έχει καταβαλλόμενο ωρομίσθιο 8 ευρώ και πραγματοποιεί νόμιμα 13 ώρες εργασίας, με μία ώρα υπερεργασίας και τέσσερις ώρες υπερωρίας.

Ο υπολογισμός είναι:

• Κανονικό οκτάωρο: 8 × 8 = 64 ευρώ.
• Υπερεργασία: 8 × 1,20 = 9,60 ευρώ.
• Υπερωρία: 4 × 8 × 1,40 = 44,80 ευρώ.

Οι συνολικές μικτές αποδοχές για τις συγκεκριμένες ώρες ανέρχονται σε 118,40 ευρώ. Το παράδειγμα δεν περιλαμβάνει τυχόν άλλες προσαυξήσεις, όπως νυχτερινής εργασίας ή Κυριακής, και προϋποθέτει ότι η απασχόληση πληροί όλους τους νόμιμους όρους.

Τι να προσέξει η επιχείρηση πριν εφαρμόσει το 13ωρο

Το συνηθέστερο λάθος είναι να εξετάζεται μόνο η ανάγκη της συγκεκριμένης ημέρας. Ο σωστός έλεγχος περιλαμβάνει και τις προηγούμενες υπερωρίες, την επόμενη βάρδια, τα διαλείμματα και το συνολικό πρόγραμμα.

Παράλληλα, η οργάνωση της εργασίας χρειάζεται να λαμβάνει υπόψη την κόπωση και τις συνθήκες ασφάλειας. Σχετικές εργοδοτικές υποχρεώσεις παρουσιάζονται και στο άρθρο μας για τον Τεχνικό Ασφαλείας και το Ψηφιακό Βιβλίο Υποδείξεων.

Εάν η ανάγκη για παρατεταμένη απασχόληση επανέρχεται συνεχώς, αξίζει να επανεξεταστούν οι βάρδιες και η στελέχωση. Η σωστή προετοιμασία βοηθά την επιχείρηση να γνωρίζει εγκαίρως τόσο τις υποχρεώσεις όσο και το πραγματικό κόστος.

Χρειάζεστε υποστήριξη για ωράρια, υπερωρίες και μισθοδοσία; Επικοινωνήστε με την ομάδα μας  , για να εξετάσουμε τις ανάγκες της επιχείρησής σας και να οργανώσουμε τις σχετικές διαδικασίες!