Τα νέα πρόστιμα του Γ.Ε.ΜΗ: περίοδος προσαρμογής έως 31/12/2025 και πλήρης εφαρμογή από 1/1/2026

Με την Κοινή Υπουργική Απόφαση 46982/18.06.2025 θεσπίζεται ένα σαφές και αυστηρό πλαίσιο διοικητικών κυρώσεων για τους υπόχρεους εγγραφής στο Γενικό Εμπορικό Μητρώο (Γ.Ε.ΜΗ.), όταν δεν τηρούν τις υποχρεώσεις εμπορικής δημοσιότητας: δηλαδή όταν δεν καταχωρούνται πράξεις και στοιχεία έγκαιρα, ορθά και σύμφωνα με τη νομοθεσία ή όταν υπάρχουν εκκρεμότητες στη μερίδα τους. Η απόφαση δεν μένει μόνο στο «ύψος προστίμων», αλλά περιγράφει αναλυτικά και τη διαδικασία διαπίστωσης, επιβολής, βεβαίωσης και είσπραξης, καθώς και τον τρόπο κοινοποίησης προς τις επιχειρήσεις, ώστε το σύστημα να λειτουργεί πλέον αυτοματοποιημένα και με συγκεκριμένα βήματα.

Το πεδίο εφαρμογής καλύπτει, μεταξύ άλλων, τις κεφαλαιουχικές εταιρείες (Α.Ε., Ε.Π.Ε., Ι.Κ.Ε. κ.λπ.), τις προσωπικές εταιρείες (Ο.Ε., Ε.Ε. κ.λπ.), συνεταιρισμούς και υποκαταστήματα αλλοδαπών. Σημαντική εξαίρεση είναι ότι με βάση την ίδια απόφαση δεν επιβάλλονται πρόστιμα σε Κοιν.Σ.Επ., Κοι.Σ.Π.Ε. και Συνεταιρισμούς Εργαζομένων. Επιπλέον, για εταιρείες που βρίσκονται σε εκκαθάριση ή ειδική εκκαθάριση προβλέπεται γενικός κανόνας μείωσης του προστίμου στο ήμισυ.

Η ουσιαστική «διευκόλυνση» για τις επιχειρήσεις είναι η μεταβατική ρύθμιση: μέχρι και 31 Δεκεμβρίου 2025 λειτουργεί ένα 1ο στάδιο προσαρμογής/περίοδος χάριτος, μέσα στο οποίο οι υπόχρεοι μπορούν χωρίς διοικητική κύρωση να ολοκληρώσουν την εγγραφή τους (αν δεν έγινε ποτέ), να προχωρήσουν σε εκκρεμείς καταχωρίσεις, να άρουν καταστάσεις αναστολής καταχώρισης και να αιτηθούν διορθώσεις λαθών που έγιναν με δική τους υπαιτιότητα (π.χ. κατά τη σύσταση μέσω e-Υ.Μ.Σ., σε αυτόματες καταχωρίσεις, ή στη δέσμευση επωνυμίας/διακριτικού τίτλου). Από 1 Ιανουαρίου 2026 οι αρμόδιες Υ.Γ.Ε.ΜΗ. θα επιβάλλουν κανονικά τις κυρώσεις σε κάθε μη συνεπή υπόχρεο που παραβιάζει τους κανόνες δημοσιότητας.

Ως προς τα πρόστιμα, η απόφαση τα «κατανέμει» με το είδος της παράβασης και τον εταιρικό τύπο/μέγεθος. Ενδεικτικά, προβλέπονται κυρώσεις για μη εγγραφή στο Γ.Ε.ΜΗ. (όταν μια εταιρεία είναι υπόχρεη αλλά δεν έχει εγγραφεί ποτέ), για εκπρόθεσμες καταχωρίσεις πράξεων/στοιχείων, για ελλιπή αναγραφή υποχρεωτικών στοιχείων στα εταιρικά έγγραφα και την αλληλογραφία (όπως αριθμός Γ.Ε.ΜΗ., νομική μορφή, έδρα κ.ά.), καθώς και για λάθη/ελλείψεις σε πράξεις που καταχωρίζονται αυτόματα ή για μη σύννομα/ψευδή στοιχεία που υποβάλλονται και οδηγούν σε καταχωρίσεις. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται σε εκκρεμείς οικονομικές καταστάσεις, μεταβολές διοίκησης ή εταίρων και σε παλαιές πράξεις που δεν έχουν ποτέ δημοσιευθεί, όπου τα ποσά μπορούν να ανέβουν πολύ σημαντικά, ειδικά για μεγαλύτερες ή οντότητες δημοσίου ενδιαφέροντος, ακριβώς επειδή η δημοσίευση οικονομικών καταστάσεων θεωρείται κρίσιμο στοιχείο διαφάνειας.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο τρόπος με τον οποίο θα «λειτουργεί» πλέον η συμμόρφωση. Η διαπίστωση παραβάσεων μπορεί να γίνεται αυτεπάγγελτα και μέσω αυτοματισμών/διασταυρώσεων του πληροφοριακού συστήματος (ενδεικτικά με μητρώα του Δημοσίου όπως η Α.Α.Δ.Ε.), αλλά και μετά από ελέγχους των Υ.Γ.Ε.ΜΗ., δειγματοληπτικούς ελέγχους ή καταγγελίες. Η επικοινωνία με τον υπόχρεο γίνεται μέσα από τη θυρίδα ηλεκτρονικών μηνυμάτων του Γ.Ε.ΜΗ., με email ενημέρωση ότι υπάρχει ανάρτηση στη θυρίδα. Προβλέπεται διαδικασία «κλήσης προς ακρόαση» και δυνατότητα υποβολής απόψεων μέσα σε συγκεκριμένη προθεσμία. Αν τελικά επιβληθεί πρόστιμο, υπάρχει κρίσιμο κίνητρο ταχείας τακτοποίησης: εφόσον ο υπόχρεος πληρώσει εντός 30 ημερών από την κοινοποίηση και ταυτόχρονα ολοκληρώσει την απαιτούμενη καταχώριση/διόρθωση, το πρόστιμο μειώνεται στο ήμισυ, με τη ρητή συνέπεια ότι θεωρείται πως παραιτείται από την αμφισβήτηση της πράξης. Αν δεν υπάρξει ανταπόκριση, το πρόστιμο βεβαιώνεται και εισπράττεται μέσω των μηχανισμών είσπραξης δημοσίων εσόδων από την Α.Α.Δ.Ε.

Τέλος, το πλαίσιο γίνεται αυστηρότερο με την έννοια της υποτροπής: αν μέσα σε τριετία από την κοινοποίηση πράξης επιβολής υπάρξει ίδια παράβαση, το πρόστιμο διπλασιάζεται, ενώ σε επανειλημμένη υποτροπή στο ίδιο διάστημα μπορεί να τριπλασιαστεί. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η συμμόρφωση δεν είναι μοναδική, αλλά απαιτεί διαρκή σωστή τήρηση των υποχρεώσεων στη μερίδα Γ.Ε.ΜΗ. και στα συνοδευτικά εταιρικά στοιχεία. 

Για τις επιχειρήσεις, η περίοδος έως 31/12/2025 είναι η τελευταία «ασφαλής» ευκαιρία να γίνει ένας ουσιαστικός έλεγχος της μερίδας Γ.Ε.ΜΗ. και να κλείσουν εκκρεμότητες πριν ξεκινήσει η πλήρης εφαρμογή των κυρώσεων από 1/1/2026.

κείμενο: Πέτρος Νταΐδης – φοροτεχνικός σύμβουλος επιχειρήσεων.